งานประเพณีลอยกระทง จังหวัดลำปาง ประจำปี 2569

ล่องสะเปา… ประเพณีลอยเรือแห่งเดียวในไทย เอกลักษณ์เฉพาะเมืองลำปาง

คำว่า "สะเปา" มีที่มาจากคำว่า "สำเภา" หรือเรือเดินสมุทร เปรียบเสมือนนาวาที่ช่วยพัดพาความโชคร้ายและความทุกข์โศกให้ลอยหายไป พร้อมทั้งส่งกุศลผลบุญไปถึงอุทิศให้แก่ญาติมิตรผู้ล่วงลับ ในความเชื่อของชาวล้านนา สะเปาจึงเป็นสัญลักษณ์อันกาลเวลาทำลายไม่ได้ของการรู้จักปลดปล่อยและการแบ่งปันพรไมตรี

ในอดีตของเมืองลำปาง เรือสะเปาถูกสร้างขึ้นอย่างเรียบง่ายทว่าเรียกดวงใจให้อบอุ่น—ทำขึ้นจากหยวกกล้วย ก้านหมาก หรือไม้ไผ่ในท้องถิ่น ตกแต่งด้วยดอกไม้ป่า ข้าวเหนียว ข้าวสาร ธูป เทียน และเครื่องอุทิศทานชิ้นเล็กๆ ที่เตรียมด้วยความตั้งใจจริง จุดประสงค์ไม่ได้เน้นความใหญ่โตวิจารณ์ หากแต่เป็นการสร้างทานบารมีอันบริสุทธิ์ต่อดวงวิญญาณและพระแม่คงคา เพื่อขอขมาต่อสายน้ำและปล่อยให้ความทุกข์โศกไหลลับไปตามเกลียวคลื่น

ทุกรายละเอียดล้วนแฝงความหมายอันลึกซึ้ง: ข้าวสุกสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์, กล้วยและอ้อยนำพาความหวานชื่นมาสู่ชีวิต, ขนมต้มข้าวต้มมัดสะท้อนถึงเจตจำนงทางจิตวิญญาณอันบริสุทธิ์ ในขณะที่ควันธูปและแสงเทียนจะนำพาคำอธิษฐานไปสู่เช้าวันใหม่ที่ดีกว่า

ในปัจจุบัน แม้ช่างฝีมือผู้ประดิษฐ์สะเปาจะได้ปรับเปลี่ยนวัสดุเพื่อร่วมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แต่หัวใจสำคัญของประเพณีนี้กลับไม่เคยเปลี่ยนแปลง—นั่นคือการปล่อยวางความโชคร้าย การร่วมทำบุญสร้างกุศล และการรำลึกถึงความทรงจำที่ยังคงมีชีวิตของเมืองเรา

ประเพณีล่องสะเปา คือมรดกทางวัฒนธรรมอันประเมินค่าไม่ได้ที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น เป็นยิ่งกว่าพิธีกรรมตามเทศกาล เพราะนี่คือความภาคภูมิใจอันเงียบสงบของ ลำปาง—เมืองรถม้า ที่ยังคงสืบทอดตำนานการลอยเรือสะเปาแห่งเดียวในประเทศไทยให้ดำรงอยู่ตราบจนวันนี้

ท่านจะได้ชมสาธิตการทำชามตราไก่ทั้งด้วยกระบวนการแบบดั้งเดิมและแบบสมัยใหม่ รวมถึงกิจกรรมลงมือเพนต์ชามตราไก่ด้วยตนเอง และที่ไม่ควรพลาดคือ การเข้าชมเตามังกรโบราณที่เก่าแก่ที่สุดในลำปาง ซึ่งใช้สำหรับเผาถ้วยขนม (ถ้วยตะไล) ณ โรงงานธนบดีสกุล ซึ่งเป็นโรงงานเซรามิคแห่งแรกในประเทศไทยที่ผลิตถ้วยขนมไทย

วัดพระธาตุลำปางหลวง วัดโบราณที่อยู่คู่เมืองลำปางมาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุคสมัยพระนางจามเทวี นอกจากสถาปัตยกรรมอันเก่าแก่แล้ว ที่นี่ยังเป็นพระธาตุประจำปีฉลู เนื่องจากเริ่มก่อสร้างและสร้างเสร็จสมบูรณ์ในปีฉลูเช่นเดียวกัน

องค์พระธาตุอันศักดิ์สิทธิ์เป็นทรงถะหรือทรงดอกบัว ฐานเป็นทรงกลมตามแบบฉบับศิลปะล้านนา ภายนอกหุ้มด้วยแผ่นทองจังโกและตกแต่งด้วยลวดลายหลากหลาย ประธานเจดีย์องค์นี้ได้ส่งอิทธิพลต่อรูปแบบสถาปัตยกรรมของทั้งพระธาตุหริภุญชัยและพระธาตุศรีจอมทอง โดยภายในองค์พระเจดีย์เป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระเกศาธาตุ และพระอัฐิธาตุพระนลาฏ (หน้าผาก) ด้านหน้าและด้านหลัง

นอกจากนี้ บริเวณประตูโขงทองเหลืองยังมีร่องรอยประวัติศาสตร์สำคัญ คือ รอยกระสุนปืนของหนานทิพย์ช้างที่ยิงสังหารท้าวมหาโยธา